ميرزا حسن حسينى فسايى
925
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
متوطن گرديد و بعد از فتنه افاغنه در ايران در سال 1136 با اهل و عيال از شيراز به فسا رفته در قلعه قصر كرم وقفى اجدادى خود ، توقف فرمود كه خبر رسيدن لشكر افغان را به قصبه فسا آوردند و آن جناب از اين خبر مضطرب و مضطر گشته از راه كوه توده به اصطهبانات كه هفت فرسخى قصر كرم است رفته و مدت سالى توقف فرمود و از كوچكى منازل و بسيارى عيال و نوكر به تنگ آمده ، در صحراى مزرعه دولت آباد رونيز بالا كه ملك اربابى جناب فضيلت انتساب ، جامع معقول و منقول ، حاوى فروع و اصول ، آخوند ملا شاه محمد دارابى كه پدرزن جناب ميرزاى معزى اليه بود ، قطعه زمينى را كه مبذر دويست من بذر گندم بود ، انتخاب نمود و قلعهاى در كمال استحكام بنا فرمود و در داخل حصار آن قلعه ، شصت هفتاد درب خانه و حمام و نارين قلعه احداث نمود . پس با عيال و نوكر از اصطهبانات وارد آن قلعه گرديده ، در مدت برآميختگى ممالك ايران در آن قلعه بياسود و اين قلعه تا سال 1245 به آبادى برقرار بود و رفتهرفته از رونق آن كاسته ، خرابه و ويرانه گرديد و بعد از فتنه افغان كه دهات معموره فارس خراب و بىرونق ماند و حضرت نادر شاه در تدارك آبادى آنها برآمد ، جناب ميرزا مجد الدين محمد ، عموم دهات و مزارع بلوك فسا را كه مالك بيشتر آنها ، اهالى اصفهان بودند به قيمت نازلى خريد و بتدريج آباد و معمور نمود و در سال 1181 در قلعه رونيز فسا ، احداثى خود ، وفات نموده به رحمت ايزدى پيوست و در قريه رونيز در بقعه مشهوره به بقعه ميرزا مدفون گرديد و مزارش تاكنون زيارتگاه اهالى آن سامان است و از آن جناب هفت پسر كه اخلاف صدق سبعه بودند باقى بماند : اول آنها : جناب سيادت انتساب ميرزا سيد على مشهور به ميرزا بزرگ است [ كه ] در سال 1126 در شيراز متولد گرديد و بهسبب شوريدگى و پراكندگى مردم شيراز از فتنه افغان و انقلاب زمان دولت نادر شاهى ، تحصيل كمالات را بهحد لايق ننمود و در سال 1185 وفات نمود و ذكر اعقابش در ذيل بلوك فسا گفته شود . پسر دويم ميرزا مجد الدين محمد ، ميرزا صدر الدين محمد مشهور به ميرزا كوچك است [ كه ] در سال 1128 در شيراز متولد گرديد و بعد از سن طفوليت كه اول زمان تربيت است بهسبب غلبه افغان بر ممالك و درهم آميختگى مردم ايران ، او را مجال تحصيل مراتب علميه به درجه كمال نبود اما به فطرت اصليه و قابليت ذاتيه خود را از مقاصد علوم عربيه و ادبيه بىبهره نداشت و در سال 1199 در قريه رونيز فسا ، وفات يافت و در جوار مزار والد خود مدفون گرديد و از مآثر او قنات و مزرعه صدرآباد و باغ صدر آباد واقعه در ناحيه نوبندگان فساست و ذكر اولاد او در ذيل بلوك فسا بيايد . پسر سيم ميرزا مجد الدين محمد است : صاعد ذروه مناقب ، عارج رتبه مفاخر ميرزا محمد حسين مشهور به ميرزا جانى فسايى « 1 » [ كه ] در سال 1136 در شيراز متولد گرديد و به علو نسب و سمو حسب و ازدياد جلال و كثرت مال و قدم دودمان و اصالت خاندان ، از عموم اهالى مملكت فارس ، امتياز و برترى داشت و مكارم اخلاق و خصايل حميده و وفور كرم و فضائل پسنديده ، لواى اشتهار افراشته ، كمالات صورى را بر محاسن معنوى بيفزود و
--> ( 1 ) . ر ك : روزنامه كلانتر ، ص 62 ، 90 ، 103 ، 117 ، در موارد متعدد و مختلف .